THE REVENANT (Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ)

Inarritu's THE REVENANT (2015)

του Alejandro González Iñárritu (2015)
Adventure | Drama
USA

 

Inarritu's THE REVENANT (2015)Προσπερνάω τους groupies του DiCaprio, βγάζω ωτοασπίδες, φρεσκάρω αναπνοή κι ανοίγω τα δεκατέσσερα μάτια μου να δω αν και το The Revenant θα είναι όσο κόντρα, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, στη φιλμογραφία του Alejandro ήταν και το Birdman, ή αν θα είναι μια «Επιστροφή». Και σα να μην έφθαναν οι καλλιτεχνικές μου ανησυχίες, ακόμα τις σιγοντάρει ψιθυρίζοντας στ’ αυτί μου η βραχνή φωνή του Birdman κάνοντας εσωτερικά κινηματογραφικά αστειάκια για το trend των σούπερ ηρώων και της αναβίωσης παλιών franchises. Γιατί λίγο με το 3D, λίγο με το Atmos, η βιομηχανία αλείφει τις πληγές της εν μέσω κρίσης, προσθέτουν οι δικές μου φωνές, μέχρι ένα μελλοντικό διαδραστικό μέσο να αντικαταστήσει τον κινηματογράφο όπως τον ξέρουμε – και μέχρι κι ο Birdman ξέρει ότι ο Revenant δεν είναι η απάντηση. Αλλά είναι η τόλμη της επιστροφής ενός βασανισμένου κι ενός βασανιστή – ενός χαρακτήρα κι ενός δημιουργού – από τα τρίσβαθα, αφού και το νευρωτικό, De Palma-ικό, σχεδόν πειραματικό rant του Birdman ήταν ουσιαστικά ένα διαλειμματάκι του περιμένοντας τον DiCaprio να τελειώσει με τον Λύκο της Wall Street για να τον πάρει μαζί του σε ένα ταξίδι στον ποταμό Μισούρι.

 

“ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ” ΣΤΑ ΣΙΝΕΜΑ:
Η ΑΔΥΣΩΠΗΤΗ ΒΑΒΕΛ ΤΟΥ INARRITU

Inarritu's THE REVENANT (2015)

Η ιστορία του Hugh Glass της ταινίας είναι εμπνευσμένη από την ιστορία-μύθο του κυνηγού και γουνεμπόρου Hugh Glass που [spoilers] έχοντας επιζήσει από επίθεση αρκούδας, εγκαταλείφθηκε από τους συντρόφους του John Fitzgerald και Jim Bridger στο έλεος της απειλής των ιθαγενών και της άγριας χειμωνιάτικης φύσης (σ.σ. στην πραγματικότητα η επίθεση έγινε τον Μάιο). Ετοιμοθάνατος, σχεδόν σύρθηκε μέχρι τον κοντινότερο καταυλισμό για να εντοπίσει την ομάδα του και να ζητήσει τα ρέστα… [/spoilers] Η ιστορία φυσικά αναδιαμορφώθηκε και εμπλουτίστηκε κατά το δοκούν από τον Inarritu με τη βοήθεια και του Mark Smith και κατ’ επιμονή του σκηνοθέτη κινηματογραφήθηκε σε βαρυχειμωνιές του Καναδά και της Αργεντινής σχεδόν εξολοκλήρου με φυσικό φωτισμό, αίτημα που πιθανότατα δε θα γινόταν δεκτό μερικά χρόνια πριν, αν δεν κουβαλούσε δηλαδή τις δάφνες του Birdman μαζί του από το οποίο τον ακολούθησε και ο διευθυντής φωτογραφίας του, Emmanuel Lubezki, γνωστός και από τις συνεργασίες του με τον Alfonso Cuaron. Αλλά εδώ δεν είμαστε για να μιλήσουμε για το μεγαλεπήβολο, απαιτητικό, για την εποχή του green screen, εγχείρημα της “επιστροφής” των παραδοσιακών γυρισμάτων, για τις κακουχίες του συνεργείου, για τους ανθρώπους που απέλυσε ο Inarritu, για τον τσακωμό του με τον Hardy, ή για το αν ο Leo αξίζει το πολυπόθητο αγαλματίδιο (groupies back off λέμε!).

Επιστροφή στο ψητό, λοιπόν, και πριν σας ρίξω κι άλλα κακόγουστα λογοπαίγνια, το The Revenant είναι μια σκληρή ταινία επιβίωσης συν κάτι παραπάνω, στην ίδια “dark ‘n gritty” φλέβα άλλων εξεχόντων φιλμ της τελευταίας δεκαετίας – να μιλήσουμε με συγκριτικά μεγέθη ως συνήθως αρεσκόμαστε οι συντάκτες για να γίνουμε πιο κατανοητοί. Το Apocalypto του Mel Gibson, ή τα Seraphim Falls του Von Ancken και The Grey του Joe Carnaham που κρύβουν και τον δικό τους σουρεαλισμό, είναι ταινίες που, παρά τις θεματολογίες και τις ταμπέλες που τις χωρίζουν, συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όσους άρεσε το The Revenant – και αντιστρόφως. Ο Inarritu ξεπερνάει σε ωμότητα όλα τα παραπάνω, εμβάλλοντας το στοιχείο της επιβίωσης και της εκδίκησης σε μια προσωπική περιπέτεια εν μέσω πολιτισμικών κι εμπορικών διαμαχών, αλλά κατά τ’ άλλα περαστικών και δευτερευόντων. Παρά το διάχυτο εικαστικό ρεαλισμό, βρίσκουμε πολλά λάθη όσον αφορά την ιστορική, γεωπολιτική ή γεωφυσική πιστότητα, αλλά διόλου απασχολεί τον Inarritu αυτό, και ούτε εμάς στην τελική. Γιατί η προσωπική πτήση και πτώση, η προσωπική θυσία κι αυτοθυσία, είναι πάντα ο γνώμονάς του, και χωρίς μάλιστα να θεωρεί τη λύτρωση ως φυσική κατάληξη. Η κινηματογράφηση φέρνει στο νου έντονες επιρροές από Andrei Tarkovsky, αλλά και Terrence Malick. Όμως εκεί που ο Tarkovsky με την τραχιά ψυχρή απομόνωση των ηρώων του δημιουργεί μια άλλη, απόκοσμη, πραγματικότητα, ο Inarritu φαίνεται ότι αγαπάει να διατηρεί έντονους δεσμούς με το ρεαλισμό, ακόμα κι αν τον κρατάει στο background, αλλά και χωρίς να φθάνει και στο φιλοσοφικό ή εικαστικό τριπάρισμα του Malick.

Inarritu's THE REVENANT (2015)

Οι ήρωές του δεν είναι κατά βάση ήρωες. Δεν έχουν πλαστεί με αξιοζήλευτα χαρακτηριστικά, δεν αποτελούν πρότυπα, δεν έχουν καν ξέχωρη ανάπτυξη, γιατί η κύρια ανάπτυξη που δίνει βάση ο Inarritu είναι και αυτή που υπεισέρχεται με το ψυχολογικό τους ταξίδι, κάτι που πολλές φορές παραγκωνίζει την ιστορία. Κακά τα ψέματα, οι ιστορίες του είναι από απλοϊκές έως υποτυπώδεις. Όσοι αγαπάμε Inarritu είναι για την ωμότητά του που πλαισιώνεται από ένα μουντό σκοτεινό λυρισμό, ο οποίος εδώ υποβοηθιέται ή “ενοχλείται” από τη μίνιμαλ μουσική του Ryuichi Sakamoto (αντί του συνήθους υπόπτου Gustavo Santaolalla). Άλλωστε δεν μπορείς να κατατάξεις τον Inarritu σε μία σχολή, είναι κι αυτός “παγκόσμιος”, πολυπολιτισμικός, μια Βαβέλ μαζί με τους χαρακτήρες του. Δε θα διστάσει να σου συστήσει με την ίδια ευαισθησία Αμερικάνους, Ισπανούς, Γάλλους, Κινέζους και ιθαγενείς. Αναλώσιμοι όλοι τους και καθημερινοί, σαν από ασιατικό δράμα. Όμως τους ακολουθάει από κοντά, τους πλησιάζει με την κάμερά του διαλέγοντας κυρίως τις σκοτεινές στιγμές τους, και με κοινό στοιχείο όλων: την αξία της οικογένειας. Τα σιωπηλά κοντινά του απαρτίζουν την πλειοψηφία των πλάνων του, κάτι που προσωπικά με ξενίζει στερώντας μου τη δυνατότητα της “παγκόσμιας” ταύτισης που κι ο ίδιος στοχεύει, με τη φωτογραφία να παίρνει ανοιχτή ανάσα κυρίως στις μονταζιακές ενώσεις.

Λίγο πριν μου τελειώσει ο κουβάς ποπ κορν κατάλαβα και τι ακριβώς με ενοχλεί σε αυτή τη σκληρή απεικόνιση. Όχι η ωμότητα αυτή καθαυτή, ωστόσο η ανισορροπία των προτεραιοτήτων του – του σεναρίου και της ανάπτυξης των χαρακτήρων του σε σχέση με τον προσωπικό αγώνα δηλαδή – κάνει την Επιστροφή να θυμίζει περισσότερο ντοκιμαντέρ επιβίωσης παρά μυθοπλαστικό ταξίδι. Κι αν… μείναμε με το παράπονο ότι δεν τσαλάκωσε πολύ τον “μορφονιό” Bardem στο Biutiful, εδώ τουλάχιστον μας το ξεπληρώνει και με το παραπάνω, με αποθεωτικό και ξεθεωτικό highlight φυσικά, τι άλλο, τη σφοδρή και ανελέητη επίθεση της αρκούδας. Επιπλέον οι σκηνές δράσης και οι καταδιώξεις από τους ιθαγενείς νοικιάζουν μερικά μονοπλάνα, σαν αποκόμιση του Birdman, και συμπληρώνουν αναζωογονητικά ένα grand ρεαλισμό. Για να ‘μαστε και δίκαιοι, ο DiCaprio ανταποκρίνεται πλήρως στα καπρίτσια, λες, του Jigsaw του: πληγώνεται, πέφτει, υποφέρει, διαλύεται, καταστρέφεται, σηκώνεται κι επιστρέφει, σε έναν ρόλο που δεν έχει συνηθίσει, καθώς δεν είναι η -πολύ περιορισμένη- πρόζα που θα τον βγάλει ασπροπρόσωπο, αλλά η ψυχοσωματική του μετάλλαξη, και δη η προετοιμασία γι’ αυτήν. Κι αν κάτι με αποσπά από την κατά δύναμιν βύθιση σε αυτόν είναι ότι πρόκειται… δυστυχώς για τον DiCaprio, και όχι για μια ουδέτερη και random στα μάτια μας φάτσα. Ο Tom Hardy? Αγνώριστος, όπως πάντα. Ο τύπος πράγματι μπορεί να παίξει ό,τι θέλει, αφού μετά την άχρωμη φιγούρα του Mad Max (στην κατά τ’ άλλα εκπληκτική ομότιτλη ταινία), υποδύεται εδώ ακόμα έναν σχεδόν μονοδιάστατο χαρακτήρα δίνοντάς του όση “βρομιά” του χρειάζεται. [spoilers] Όσο προχωράει η Επιστροφή γίνεται ευδιάκριτο πια ότι οδηγούμαστε σε ένα τελευταίο face-off, το κυνηγητό των δύο αντρών που σίγουρα δε φθάνει σε επίπεδο Michael Mann, αλλά μας επιφυλάσσει μια μοιρολατρική έκπληξη στην έκβασή του που θα κλείσει και τον κύκλο των ταξιδιωτών του. [/spoilers]

Inarritu's THE REVENANT (2015)

Στην κυνική διάσταση των πραγμάτων, ο Inarritu αναφωνεί “Τι πρέπει να κάνω για να πάρω βραβείο; Πώς θα μείνω στην ιστορία; Πόσο πρέπει να βασανίσω τον ήρωά μου, και πόσο το συνεργείο μου;” Και μετά προσθέτει και κάτι ακόμα. Γιατί η απάντηση δεν είναι ποτέ αρκετή. Είναι ο δρόμος για την Ιθάκη, χωρίς την Ιθάκη. Είναι η βία του ανθρώπου, της φύσης, της πείνας, της εγκατάλειψης. Όλα όσα περιμένουμε, με ένα τρόπο που δεν τα περιμένουμε. Όλα στο φως, στο φυσικό φως του Inarritu. Σακάτεμα αρκούδας; Τσεκ. Κουφάρι αλόγου; Τσεκ. Ακρωτηριασμοί; Τσεκ. Βιασμός; Μαχαίρια, τσεκούρια, βέλη, σκαλπ, μασούλημα ωμού βίσωνα και ψαριών, κρεμάλες, υποθερμία, γδαρσίματα, κοψίματα, πληγές, σημάδια παντού. Όμως εδώ ό,τι αμείλικτο, ό,τι ανελέητο δεν είναι παράταιρο, αλλά υποστηρίζεται πλήρως από το κλίμα που επιμελώς έχει μάθει να χτίζει ο Inarritu. Πότε ο ρεαλισμός σταματάει να είναι θεμιτός και γίνεται επιτήδειος; Αρκετά, λες! Αλλά δε θέλεις να τελειώσει. Λίγο ακόμα. Γιατί αυτή η δημιουργική τόλμη αποζητά μια αγκαλιά για να παραμείνει το ίδιο ασυμβίβαστη. Και γιατί στο κάτω κάτω η σκληροπυρηνική σχέση καλλιτέχνη-φιλότεχνου εμπεριέχει πάντα μια γερή δόση σαδο-μαζοχισμού.

Rating: 7,7/10

 

 

ΥΓ1: Για τα όσα ειπώθηκαν περί της επιρροής εκ Tarkovsky, μια ευγενική χορηγία του Misha Petrick.

ΥΓ2: Γίνε κι εσύ ένας Revenant! Νομίζεις ότι έχεις αυτό που χρειάζεται; Παίξε τώρα!

ΥΓ3: Αν τη φωτιά δεν την έχουμε να μαγειρεύουμε και να ζεσταινόμαστε, τότε τι την έχουμε;

 

HighlightsΗ μάχη με την αρκούδα είναι από μόνη της αριστουργηματικά αποδοσμένη. Η πρώτη εισβολή των Ρι. Οι μάχες σώμα με σώμα. Τα ονειρικά πλάνα κάτω από την κατεστραμμένη εκκλησία. Η κυρίαρχη αίσθηση του θανάτου.

 

LowlightsΗμιτελής ανάπτυξη χαρακτήρων. Η ανάγκη για επιβίωση στερεί άλλες έγνοιες και συναισθηματικές εμπλοκές. Υπερβολικά πολλά τα κοντινά του Inarritu ως συνήθως. Leo, γιατί να είσαι ο Leo;

 

 

Αν σας άρεσε: The Grey, Apocalypto, The New World, Seraphim Falls, Stalker

 

previously unpublished

 

Advertisements

Share A Thought

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s