BYZANTIUM (ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ)

Jordan's BYZANTIUM (2012)

του Neil Jordan (2012)
Thriller | Horror | Drama
IrelandUK

 

Jordan's BYZANTIUM (2012)Clara και Eleanor, Eleanor και Clara. Δύο γυναίκες αντίθετες, δύο ψυχές διακοσίων ετών, δύο αιώνια καταραμένες και κυνηγημένες. Μάνα και κόρη, όχι με την πιο συμβατική κηδεμονία, καταφεύγουν στον τελευταίο τους σταθμό, ένα παραθεριστικό θέρετρο. Οι ανάγκες τους όμως οι πιο ανθρώπινες. Λεφτά για επιβίωση. Καλοθελητές πολλοί, αρκεί να μη γνωρίζουν την αλήθεια…

Ακόμα ένα βαμπιρικό δράμα που ακροβατεί μεταξύ της γοτθικής και της πιο μουντής αστικής ατμόσφαιρας από τον μάστερ του είδους Neil Jordan. Προσπαθεί να μην υπερβάλλει με τον όρο βαμπίρ, χρησιμοποιώντας τον καραϊβικής μυθολογίας όρο soucriant για τις πιο σκοτεινές του στιγμές. Ας ξεκαθαρίσουμε λίγο το τοπίο, γιατί οι πιο σοβαροφανείς έως μελό ενασχολήσεις της τελευταίας δεκαετίας με το θέμα, από το Twilight μέχρι τα Let Me In και Thirst, έχουν μετακινήσει τις επιρροές του πηγαίου υλικού από τον εξεζητημένο τρόμο και τον cult κινηματογράφο σε μια πιο αλληγορική, «ποιοτική» μελέτη της ανθρώπινης φύσης, όταν στην ουσία είναι δράματα ή ρομάντζα με κάλυμμα τον εύκολο μύθο του βαμπίρ. Και το Byzantium δε διαφέρει από αυτό αν θέλει κάποιος να το δει έτσι, αλλά δεν επιλέγω προσωπικά να το δω εγώ έτσι, γιατί έχει μια ιστορία να μας πει.

Εξάλλου αν κάποιος έχει το «δικαίωμα» να το (ξανα)κάνει είναι ο Neil Jordan, που ήταν από τους πρώτους που το επιχείρησαν στη Συνέντευξη με Ένα Βρικόλακα και το Byzantium αποπνέει την ίδια ακριβώς αίσθηση. Αφετέρου, κι ευτυχώς, κινείται σε πολλές κατευθύνσεις, πρωτοτυπώντας με την πάλη για επιβίωση δύο γυναικών που κουβαλούν μια ιστορία από πίσω τους, μια ιστορία όχι κρυφή και υπονοούμενη για μας, αλλά αφηγημένη με υπομονή και παράλληλα με τα μικρότερα δράματα και τις σχέσεις των ηρωίδων της.

Ο Jordan μεταφέρει το θεατρικό της σεναριογράφου της Jayne Eyre, Moira Buffini, “A Vampire Story”, η οποία όπως λέει μεγάλωσε με τις ταινίες της Hammer και τον Christopher Lee, εμφανώς επηρεασμένη από συγγραφείς και ποιητές του 19ου αιώνα, όπως ο Λόρδος Βύρων, ο John Polidori κι ο Sheridan Le Fanu, ενώ για τον τίτλο “Byzantium”, ονομασία και του ξενοδοχείου-μπουρδέλου που διαμένουν οι ηρωίδες στο μεγαλύτερο κομμάτι της ταινίας, η έμπνευση ήρθε από ποιήματα του William Butler Yeats για την αναζήτηση της αιωνιότητας. Το θεατρικό βέβαια είχε πιο χιουμοριστικό τόνο, φεμινιστικό θα λέγαμε, παρουσιάζοντας όλους τους άνδρες σαν καθάρματα, κι ευτυχώς κάτι τέτοιο άλλαξε. Το σενάριο έγινε πιο σκοτεινό και πιο ρεαλιστικό, και οι σκηνές πολύ πιο ωμές.

Jordan's BYZANTIUM (2012)

Η αλήθεια είναι ότι πάντα έβρισκα κάτι να μου αρέσει στις ταινίες του Ιρλανδού σκηνοθέτη, αλλά χωρίς ποτέ να παραδίδει κάτι ολοκληρωμένο ή να συγκλονίζει, δέσμιος καθώς είναι μιας πάντοτε βρετανικής ψυχρότητας στις αστικές του ιστορίες, χωρίς να αποπειράται να κάνει τις ιστορίες του μεγαλύτερες απ’ ότι πραγματικά είναι. Κι επιπλέον δεν περίμενα ότι δεδομένου ότι ακολουθούμε δύο γυναίκες, μια τέτοια ιστορία θα μπορούσε να συνεπάρει το αντρικό πλήθος. Όμως οι χαμηλές προσδοκίες μου ξεπεράστηκαν, αφού ο Jordan είχε την πρόκληση να ξεφύγει από ένα τυπικό μεταφυσικό μοντέρνο δράμα και να μεγαλώσει το εύρος του πλάθοντας μια λιτή μυθολογία, μοιράζοντας την αφήγηση στο μουντό, μελαγχολικό τώρα και το ωμό και μυστικιστικό τότε, στις αρχές του 19ου αιώνα.

Και μέσα σε αυτή τη σύνθεση, διαχρονικοί ή περαστικοί χαρακτήρες, σχεδόν όλοι τους να νοιαστείς, να θαυμάσεις, να πάρεις το μέρος τους και να μάθεις τα μυστικά τους. Από τα μέλη της αδελφότητας που για τους δικούς τους λόγους κυνηγούν τις δύο γυναίκες, από τα οποία ξεχωρίζει ο Darvell – εξαιρετικός ο Sam Riley (Franklyn, Control) σαν ένας άλλος Lestat – τον δύσπιστο καθηγητή στο σχολείο που επισκέπτεται η Eleanor, που ερμηνεύει ο Tom Hollander (Pirates of the Caribbean, In The Loop), και το θύμα-ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Byzantium, Noel – Daniel Mays (Atonement, Shifty) – που ξελογιάζει η Clara, ως τις μικρότερες παρουσίες και τα θύματα που αποζητούν την ευθανασία που τους προσφέρει η μικρή. Όλοι έχουν τις στιγμές τους. Ο μόνος πραγματικά «κακός» της υπόθεσης, αλλά με εξίσου καλή ερμηνεία, είναι ο Jonny Lee Miller (Aeon Flux, Mindhunters) που υποδύεται τον Λοχαγό Ruthven, τον άντρα που τα ξεκίνησε όλα, αυτόν που τους πήρε την παρθενιά.

Jordan's BYZANTIUM (2012)

Και μετά μένει ο αινιγματικός Frank, κι η φυσιογνωμία του Caleb Landry Jones (X-Men: First Class, The Last Exorcism) συντελεί σε αυτό. Το παιδί που αναπτύσσει το μοναδικό ίσως ρομάντζο με το οποίο ασχολείται το Byzantium, στην πότε πλατωνική πότε παιδιάστικη επικοινωνία που έχει με την Eleanor, εκφράζει ίσως τον πιο απλοϊκό νου. Που με την επιμονή του κέρδισε την εμπιστοσύνη της καινούριας του φίλης, αλλά η δική του, πολύ πιο «πραγματική» αρρώστια τον κάνει να αντιμετωπίζει όλα τα υπόλοιπα σαν παραμύθι. Η αθωότητά του κι η δύστυχή του μοίρα είναι και αυτή που κάνει την Eleanor να τον πάρει μαζί της μέχρι το τέλος, ακόμα κι αν εμείς όντας έξω από τα πράγματα θα επιλέγαμε διαφορετικά.

Τελευταίες αφήσαμε φυσικά τις εκπληκτικές Saoirse Ronan (Hanna, Atonement, The Lovely Bones) και Gemma Arterton (Hansel & Gretel, Prince of Persia) – δύσκολο να επιλέξουμε ανάμεσά τους, γιατί κάνουν πολύ καλή δουλειά στην αλληλοσυμπλήρωση του δράματος. Από τη μία η Eleanor, η αιώνια 16χρονη, γεμάτη οίκτο, συνεσταλμένη, σιωπηλή, επιλέγει ανθρώπους έτοιμους να δεχθούν το θάνατο για τα θύματά της, με τη συναίνεσή τους, και με μια τεράστια ανάγκη να φουντώνει μέσα της, την ανάγκη να μοιραστεί την ιστορία της, να βρει παρέα στο ψέμα της στα μάτια του κόσμου -αλλά αλήθεια για εκείνη- παραμελημένη καθώς είναι αφού η μητέρα της ζει μια εντελώς διαφορετική ζωή για να τα βγάλουν πέρα. Από την άλλη η εντυπωσιακή Clara, χρησιμοποιεί το σώμα της και τη γυναικεία της αυτοπεποίθηση, προπονημένη θαρρείς από πείρα δύο αιώνων, τελειοποιημένη, κατακτά τα θύματά της με τη σεξουαλικότητά της και η μοίρα τους θα είναι ανάλογη με τη συμπεριφορά τους απέναντι στους αδύναμους. Έτσι έμαθε, αυτός είναι ο τρόπος να παρέχει συνέχεια στην επιβίωση, μαθημένη να ζει το τώρα και να μην αποσπάται από το τραγικό της παρελθόν. Και οι δύο προσελκύουν στην οθόνη και στη ζωή τους –πολύ «βολικά» μερικές φορές- τους ανθρώπους του ταμπεραμέντου τους, μέχρι που όλοι οι χαρακτήρες κάνουν κλικ στο παζλ που μαεστρικά συνθέτει ο Jordan.

Jordan's BYZANTIUM (2012)

Το Byzantium κινείται με το δικό του ρυθμό, υπομονετικά, ξεκινώντας με το πρωταρχικό ερωτηματικό: από τι τρέχουν να ξεφύγουν. Όμως, καλώς, δεν εστιάζει εκεί, αφού στο ταξίδι των κοριτσιών το κάθε κεφάλαιο έχει να πει τη δική του ιστορία, και το άθροισμά τους μεγαλύτερο από το σύνολο. Ο Jordan επιλέγει να απεμπλακεί από καθετί μεταφυσικό στο μύθο του βαμπίρ -το ηλιόφως, οι σταυροί και οι κυνόδοντες δεν έχουν θέση εδώ- και πλην της δίψας για αίμα και αιώνιας ζωής κρατάει μόνο ένα σαν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, όπλο: τα νύχια, που ανασχηματίζονται μεγαλύτερα και μυτερότερα σε στιγμές πείνας. Όχι οπτικά καλαίσθητο ή πρωτότυπο, αλλά πού να το δείτε εν μανιασμένη δράσει πάνω στα άτυχα θύματα!

Το σημείο στροφής βρίσκεται στα πρώτα κιόλας λεπτά όταν αντιλαμβάνεσαι ότι η βία είναι γραφικά ωμή – και με την πάροδο, αδιάλλακτη. Η μαγκιά του Jordan είναι ότι χρησιμοποιεί τη βία όταν χρειαστεί και με μια βρετανική ξηρότητα και βιασύνη δημιουργεί κινδύνους για τη μοίρα όλων των χαρακτήρων του και παρά το ότι η κατάληξη είναι, όχι ακριβώς αναμενόμενη να πω, αλλά χωρίς «εκπλήξεις», η πορεία είναι ένα ευχάριστο μαρτύριο επιβίωσης. Παρά την ωμότητά του και το θέμα του το Byzantium δεν είναι μια ταινία τρόμου. Δεν υπάρχει τρόμος, γιατί την άγνωστη «απειλή» την υπερκαλύπτουν οι προσωπικές ιστορίες και ανησυχίες των κοριτσιών, κι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, όταν ο βίος των διακοσίων ετών παρουσιάζεται τόσο αδίστακτα, αλλά και με αρκετό πεδίο δράσης για να υποστηρίξει και μια συνέχεια. Το αν θα θελήσει η Buffini ή ο Jordan να ασχοληθεί με συνέχεια είναι ένα άλλο ζήτημα.

Jordan's BYZANTIUM (2012)

Ξεπερνώντας όλες τις προσδοκίες, και με μια υπέροχη, παραμυθένια, και μετρημένη, μουσική του Javier Navarrete, το Byzantium κάνει το παραμύθι πικρή αλήθεια και δικαίως μπορεί να αντιπαρατεθεί με τη Συνέντευξη με Ένα Βρικόλακα του σκηνοθέτη, αλλά και τις πιο πρόσφατες αναγνωρισμένες εκδοχές του μύθου, όπως το Let The Right One In. Αυτό που περνά απαρατήρητο είναι ότι στην τελική το Byzantium δεν κάθεται να ασχοληθεί με την ανθρώπινη ματαιοδοξία και το δίλημμα της αιώνιας ζωής, αλλά στο παραθέτει σαν δεδομένο, και πολλές φορές σαν τη μοναδική δόκιμη διαδρομή των χαρακτήρων του. Το θέμα είναι το τι κάνεις με αυτό.

–          Συγχώρα με, φίλε μου.
–          Η συγχώρεση είναι χριστιανική αρετή. Οι δικοί μου θεοί είναι αρχαιότεροι. Πιο αδυσώπητοι.

Rating: 7,6/10

 

 

HighlightsΗ Gemma Arterton, η Saoirse Ronan, ο Sam Riley. Ο πρώτος φόνος. Ο κάθε φόνος. Η μυστική ταυτότητα του “soucriant” που επιδέχεται ανάλυση. Τα ταξίδια στο «νησί». Η μουσική. Η GemmaArterton – το είπα;

 

LowlightsΟ Caleb ‘Frank’ Jones – δεν με κέρδισε. Η «απλοϊκή» κατάληξη παραγκωνίζει τις δυνατότητες του μύθου.

 

 

Αν σας άρεσε: Interview With A Vampire, Let The Right One In

ToByzantium” (Αιωνιότητα) του Neil Jordan προβάλλεται από 20 Μαρτίου 2014 στους κινηματογράφους από την Hollywood.

 

as published @ ireporterworld.com

 

Advertisements

Share A Thought

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s