Ανοιχτό γράμμα του Scorsese προς την κόρη του

Martin Scorsese

Η σημασία και το μέλλον της τέχνης κατά τον διάσημο σκηνοθέτη

Ο Martin Scorsese δημοσίευσε ένα γράμμα που προοριζόταν για την 14χρονη κόρη του Francesca, στο οποίο φαίνεται να γράφει εκ βαθέων της ψυχής του για την αισιοδοξία που επιφυλάσσει το μέλλον για τον κινηματογράφο, για τις αλλαγές που έρχονται, για τις ευκαιρίες που βρίσκονται, με όλη τη σοφία που κάποιος με την εμπειρία του έχει μαζέψει στα 50 χρόνια ενασχόλησής του, σαν ένα πρώιμο αποχαιρετιστήριο υπόμνημα.

Εμπνευσμένο, δε λέω, όπως και υπό συζήτηση το τι θεωρεί ο καθένας ‘σινεμά’, αλλά κατ’ εμέ το περιεχόμενο το υποσκελίζει η ίδια η πρόφαση. Μα, ανοιχτό γράμμα; Ποια είναι η κόρη σου ρε φίλε, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ; Αν θέλεις να στείλεις ένα μήνυμα στην οικογένειά σου, δεν το μαθαίνει κανείς. Διαφορετικά απευθύνεσαι σε όλους εμάς, και όλους όσους ασχολούνται ή σκέφτονται να ασχοληθούν με την έβδομη τέχνη. Αρθρογραφείς, αναρτάς στο blog σου. Δε χρησιμοποιείς την κόρη σου, γιατί πρώτη απ’ όλους εκείνη είναι που θα νιώσει άσχημα. Εκτός αν μέσα από τη σημασία της τέχνης για σένα, κάπου περνάς και τη σημασία της οικογένειας…

Αγαπητή Francesca,

Σου γράφω αυτό το γράμμα για το μέλλον. Το κοιτάω μέσα από το φακό του κόσμου μου. Μέσα από το φακό του σινεμά, που έχει υπάρξει το κέντρο αυτού του κόσμου.
Τα τελευταία χρόνια συνειδητοποιώ ότι η ιδέα του σινεμά με την οποία μεγάλωσα, αυτή που υπάρχει στις ταινίες που σου δείχνω από μικρή, και που ευδοκιμούσε όταν ξεκίνησα να κάνω ταινίες, φθάνει στο τέλος της. Δεν αναφέρομαι στις ταινίες που έχουν ήδη γυριστεί. Αναφέρομαι σε αυτές που πρόκειται να έρθουν.
Δεν είναι ο σκοπός μου να δείξω απελπισία. Δε γράφω αυτά τα λόγια με πνεύμα ηττοπάθειας. Αντιθέτως, νομίζω ότι το μέλλον είναι φωτεινό.

Πάντα γνωρίζαμε ότι ο κινηματογράφος είναι βιομηχανία, ότι η τέχνη του σινεμά κατέστη δυνατή γιατί συνυπήρχε με τους όρους της βιομηχανίας. Κανείς από εμάς που ξεκίνησε στα 60’s και 70’s δεν είχε ψευδαίσθηση επ’ αυτού. Το ξέραμε ότι θα έπρεπε να δουλέψουμε σκληρά για να προστατέψουμε ό,τι αγαπούσαμε. Ξέραμε επίσης ότι μπορεί να δοκιμαζόμαστε μέσα από σκληρές περιόδους. Και υποθέτω ότι συνειδητοποιήσαμε, μέχρι κάποιο σημείο, ότι θα ερχόταν μια στιγμή όπου κάθε απρόβλεπτος και στενάχωρος παράγοντας της διαδικασίας της κινηματογράφησης θα ελαχιστοποιούταν, ίσως και να εξαλειφόταν. Ο πιο απρόβλεπτος παράγοντας όλων; Ο ίδιος ο κινηματογράφος. Και οι άνθρωποι που τον συνθέτουν.
Δεν θέλω να επαναλάβω ότι έχει ειπωθεί και γραφεί από τόσους άλλους πριν από μένα, για όλες τις αλλαγές της βιομηχανίας, και συγκινούμαι με τις εξαιρέσεις που πάνε κόντρα στη συνολική τάση της κινηματογράφησης – ο Wes Anderson, ο Richard Linklater, ο David Fincher, ο Alexander Payne, οι αδελφοί Coen, ο James Gray και ο Paul Thomas Anderson, όλοι αυτοί καταφέρνουν ακόμα να ολοκληρώνουν τις ταινίες τους, και ο Paul όχι μόνο ολοκλήρωσε το The Master σε φιλμ 70 χιλ., αλλά το έδειξε έτσι και σε μερικές πόλεις. Όποιος νοιάζεται για το σινεμά θα πρέπει να είναι ευγνώμων.
Και συγκινούμαι κι από τους καλλιτέχνες που συνεχίζουν να ολοκληρώνουν τις ταινίες τους σε όλο τον κόσμο, στη Γαλλία, στη Νότια Κορέα, στην Αγγλία, στην Ιαπωνία, στην Αφρική. Γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, αλλά τις ολοκληρώνουν.

Αλλά δε νομίζω ότι γίνομαι απαισιόδοξος όταν λέω ότι η τέχνη του σινεμά και η κινηματογραφική βιομηχανία βρίσκονται σε σταυροδρόμι. Η οπτικοακουστική ψυχαγωγία κι αυτό που ξέρουμε σαν σινεμά – κινούμενες εικόνες ατομικά συλημένες – φαίνεται να οδηγούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Στο μέλλον, μάλλον θα βλέπεις ολοένα και λιγότερο από αυτό που αναγνωρίζουμε σαν ‘σινεμά’ στους μεγάλους κινηματογράφους και τα multiplex, και ολοένα και περισσότερο σε μικρότερα θέατρα, online, και υποθέτω και σε χώρους και με συνθήκες που δεν μπορώ να προβλέψω.
Οπότε γιατί το μέλλον είναι τόσο φωτεινό; Γιατί, για πρώτη φορά στην ιστορία της τέχνης, οι ταινίες μπορούν να διεκπεραιωθούν με λίγα χρήματα. Αυτό ήταν κάτι ανήκουστο όταν μεγάλωνα, και οι πολύ χαμηλού προϋπολογισμού ταινίες πάντα ήταν η εξαίρεση παρά ο κανόνας. Τώρα συμβαίνει το αντίστροφο. Μπορείς να δημιουργήσεις όμορφες εικόνες με οικονομικά προσιτές κάμερες. Μπορείς να ηχογραφήσεις. Μπορείς να μοντάρεις και να μιξάρεις και να διορθώσεις το χρώμα στο σπίτι σου. Όλα αυτά συμβαίνουν ήδη.
Αλλά με όλη την προσοχή στραμμένη στα μηχανήματα της δημιουργίας και στην εξέλιξη της τεχνολογίας που έχει οδηγήσει σε αυτή την κινηματογραφική επανάσταση, υπάρχει ένα σημαντικό πράγμα που πρέπει να θυμάσαι: τα εργαλεία δεν κάνουν την ταινία, εσύ την κάνεις. Είναι απελευθέρωση να πιάνεις την κάμερα και να αρχίζεις το γύρισμα και μετά να την συνθέτεις με το Final Cut Pro. Να κάνεις μια ταινία – αυτή που χρειάζεσαι να κάνεις – είναι κάτι άλλο. Δεν υπάρχουν παρακάμψεις.

Αν ο Τζον Κασσαβέτης, ο φίλος και μέντοράς μου, ζούσε σήμερα, σίγουρα θα χρησιμοποιούσε όλο το διαθέσιμο εξοπλισμό. Αλλά θα έλεγε τα ίδια πράγματα που έλεγε πάντοτε – ότι θα πρέπει να είσαι απόλυτα αφοσιωμένος στη δουλειά, να δίνεις όλο σου το είναι, και να προστατεύεις τη σπίθα της σχέσης που σε οδήγησε να κάνεις εξαρχής την ταινία. Πρέπει να την προστατέψεις με τη ζωή σου. Στο παρελθόν, επειδή ήταν τόσο ακριβή η παραγωγή ταινιών, έπρεπε να προστατευτούμε από την εξάντληση και το συμβιβασμό. Στο μέλλον, θα πρέπει να ατσαλωθείς ενάντια σε κάτι άλλο: στον πειρασμό να ακολουθήσεις τη μόδα, και να αφήσεις την ταινία να παρασυρθεί μακριά από σένα.
Δεν είναι μόνο ζήτημα του κινηματογράφου. Δεν υπάρχουν παρακάμψεις σε τίποτα. Δε λέω ότι όλα θα πρέπει να είναι δύσκολα. Λέω ότι η φωνή που σε σπινθηροβολεί είναι η δικιά σου – είναι το εσωτερικό σου φως, όπως λένε οι Κουάκεροι.
Είσαι εσύ. Αυτή είναι η αλήθεια.

Με όλη την αγάπη μου,
Μπαμπάς

as published @ ireporterworld.com
Advertisements

Share A Thought

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s