Η Σημασία της Τέχνης: Μακρινά Ταξίδια στην Καρδιά της Κοινωνίας

Δεν είναι καινούρια ανακάλυψη η σημασία της τέχνης για τον εσωτερικό μας πλούτο ή και την ψυχαγώγησή μας. Η σημασία αυτή όμως παίρνει έναν ακόμα μεγαλύτερο ρόλο και σκοπό σε κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες. Και όταν λέω ότι κάποιος είναι αποκλεισμένος, δε σημαίνει ντε και καλά ακοινώνητος, αυτοεξόριστος, αγοραφοβικός ή οπισθοδρομικός. Μπορεί κάποιος να είναι αποκλεισμένος εκ των συνθηκών, εκ της δραματικής διαφοράς κοινωνικής αντιπροσώπευσης της επαρχίας έναντι μιας μεγαλούπολης, εκ του επαγγέλματος κ.ο.κ.

Πάρτε για παράδειγμα έναν ενεργό στρατιωτικό. Έχει τον κίνδυνο να αποκλειστεί κοινωνικά, και μιλώντας από εμπειρία, πολλοί από εμάς μπορούν να διαπιστώσουν την χιλιομετρική διαφορά που δείχνει ένας τέτοιος άνθρωπος στην κοσμοθεωρία του, που δεν είναι κατ’ ανάγκη μόνο ιδεολογική, με αυτή ενός μέσου -ενεργού=παραγωγικού- πολίτη. Για να μην απομακρυνθώ όμως πολύ, ανατρέχω/αντιστρέφω ρήσεις που θέλουν τη γνώση και τη σοφία να εκμαιεύεται όχι μόνο από εμπειρίες, αλλά και από βιβλία – εκτείνοντας το ‘βιβλία’ στην τέχνη συνολικότερα. Φανταστείτε τον κίνδυνο που διατρέχει ένας αποκλεισμένος στρατιωτικός, όχι μόνο για την προσωπική του αντίληψη των πραγμάτων, αλλά και για τις αποφάσεις και συμπεριφορές προς τους γύρω του, σε ένα εξ’ ορισμού τεταμένο περιβάλλον, όταν απομονωθεί από κοινωνικά ερεθίσματα και κλείσει τα μάτια του σε βιβλία, ταινίες, μουσική. Όταν η ίδια η καθημερινότητά του τον κάνει να ξεχάσει βήμα βήμα έννοιες όπως κατανόηση και ανθρώπινη ευαισθησία. Να ξεχάσει το βασικό “how we do things out there”. Καταστάσεις που σε ένα μικρότερο (έως μεγαλύτερο, ανάλογα την περίσταση) βαθμό πάρα πολλοί από εμάς έζησαν, αντιμετωπίζοντας μια πύλη στρατοπέδου ως πύλη άλλων διαστάσεων – ή πύλη φυλακών.

Αναγνωρίζοντας ότι η τέχνη κατά πλειοψηφία προέρχεται από οντότητες ανήσυχες, ανθρώπους που θέλουν να εκφραστούν, να δείξουν αυτό που έχουν μέσα τους, ή που ξέρουν καλά, που θέλουν να μας ταξιδέψουν (αλλά και που ακόμη και στη φαντασία κυριαρχεί μια υποκειμενική ηθική, λογική αν θέλετε), σίγουρα παραμένει η μοναδική ενασχόληση -σχετικά- ανεπηρέαστη από πολιτικές προπαγάνδες και βιομηχανικές κερδοσκοπίες, είναι προϊόν πνευματικό ή τεχνογνωσιακό, και η ίδια η ποικιλία που την απαρτίζει την καθιστά τον ιδανικότερο καθρέφτη της κοινωνίας, χωρίς ωστόσο κάτι τέτοιο να γίνεται αυτοσκοπός. Προφανώς και η τέχνη αποτελεί πλέον ένα μεγάλο πλοκάμι και της βιομηχανίας -κανείς δεν παίζει τον αθώο τώρα- αλλά λιγοστές είναι οι περιπτώσεις που “κατασκευάζεις” τέχνη σε έναν “ξύπνιο” καταναλωτή. Η πολύπλευρη “κατανάλωση” παιχνιδιών, ταινιών, βιβλίων, μουσικής, κόμικ, σχεδίων κλπ, συμπεριλαμβανομένων και των “σκουπιδιών”, είναι υπεραπαραίτητη για κάποιον που έχει ξεχάσει βασικές αξίες της ζωής και που έχει βυθιστεί σε έναν δικό του κόσμο.

Η ζωή δεν απαρτίζεται μονάχα από τις προτεραιότητες που έχει θέσει ο καθένας για τον εαυτό του και για τον 1×1 – ή 100×100 – χώρο που περνάει το 24ωρό του. Με έκπληξη θα διαπιστώσει κανείς τι ανησυχεί και άλλους ανθρώπους, τι ορισμό θέτουν άλλοι άνθρωποι σε αξιακά και καθημερινά ζητήματα, είτε μιλάμε για “χαρακτήρες” αγγλικής κοινωνικής σάτιρας, είτε ιαπωνικού role-playing game, είτε αμερικάνικης post-apocalyptic νουβέλας. Μέσα από την τέχνη εμπλουτίζεις τους ορίζοντες και τις δυνατότητές σου για να γίνεις καλύτερος άνθρωπος – εφόσον βεβαίως δεν είσαι ένας από τους ακοινώνητους, αυτοεξόριστους, αγοραφοβικούς ή οπισθοδρομικούς που προανέφερα. Ό,τι καταφέρνεις, το κάνεις μόνος σου, με τη δική σου κρίση και σοφία θα “χωνέψεις” τα κέρδη από τα ταξίδια σου και θα χρωματίσεις την προσωπικότητά σου.

Fight Club Warning v2 by Freoment

Αυτό όμως είναι μονάχα το πρώτο βήμα. Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένα κέρδος αν δεν υλοποιηθεί και το δεύτερο – το οποίο δεν είναι άλλο από το, να το πω όσο πιο απλοϊκά γίνεται, να μη χρησιμοποιηθεί η τέχνη μονάχα για escapism, δηλαδή για φυγή από την πραγματικότητα. Διότι σε αυτή την περίπτωση, οι “δράστες” είναι χειρότεροι υποκριτές από αυτούς που δεν υλοποιούν καν το πρώτο βήμα – και να εξηγηθώ. Μαλάκα με έχουν αφήσει πολλές φορές οι πιο απίθανοι άνθρωποι, θείτσες και παππούδες, που καταπίνουν βιβλία του Koontz και σπλατεριές του Carpenter με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα και διάθεση απ’ ότι εγώ. Είμαι σίγουρος ότι όλοι λίγο πολύ έχετε γνωρίσει τέτοιους ανθρώπους. Δυστυχώς αν το ψάξετε λίγο βαθύτερα, η αλήθεια δεν είναι τόσο εντυπωσιακή – ή “μεταμοντέρνα” αν θέλετε. Δεν έχει νόημα να διαβάζεις με ευλάβεια Cormac McCarthy και μόλις κλείνεις το βιβλίο να πηγαίνεις να κακοποιείς την κόρη σου. Δεν έχει νόημα να ασπάζεσαι Chuck Palahniuk το βράδι, και το επόμενο πρωί να γλύφεις τον κώλο του αφεντικού σου και να καταδικάζεις ακόμα βαθύτερα στην κεφαλαιοκρατία το παιδί σου. Είσαι ψεύτικος.

Λυπάμαι, αλλά η τέχνη δεν διαχωρίζεται, γίνεται κομμάτι σου. Ναι, ακόμα και το coolness factor κομμάτι σου γίνεται. Τα όρια τα τραβάς μόνος σου, αλλά δεν έχεις τις δυνατότητες να είσαι Batman, Superman ή Ozymandias, αν καταλαβαίνεις τι σου λέω. Αν πάλι έχεις τις δυνατότητες, μαγκιά σου, υποθέτω θα περιμένουμε ανά πάσα στιγμή να σε δούμε στις ειδήσεις ή να ακούσουμε για πάταξη του εγκλήματος από μυστηριώδη άγνωστο ή για κοινωνική επανάσταση, αλλά αν δεν είσαι πίσω από αυτά τα πράγματα που να δικαιολογούν τη διχοτόμηση του χαρακτήρα σου, shut the fuck up. Άσε την τέχνη να σε ταξιδέψει, αλλά όχι να σε αποκόψει. Ειδάλλως το κέρδος σου θα είναι μονάχα εφήμερο, αλλά και επιβλαβές για τους γύρω σου, και οι εκατοντάδες χιλιάδες ώρες που ξόδεψες για τον Clive Barker, τον David Lynch, την Squaresoft, τον Stanley Kubrick, τον William Gibson, τον Alan Moore, τον R.R. Martin, τον Terry Pratchett, τους Monty Pythons, την Quantic Dream, τα Suikoden, τα Assassin’s Creed, τον Philip Dick, τον Stan Lee, τους Pink Floyd, τον Τodd Howard, τους Dope Stars, τον Peter Molyneux, την Black Isle, τον Michael Bay, τον Stephen King, τον David Zucker, τη Nippon Ichi, τους Scott brothers, τον J.R.R. Tolkien, τον Joss Whedon, το Doctor Who, το Babylon 5, τον Steven Spielberg, τον Tim Schafer και τον Brian Fargo, θα είναι για ένα πανεπιστήμιο που δεν πάτησες ποτέ.

Και ναι τους βάζω όλους στην ίδια πρόταση, sue me.

as published @ editorial.themoviescult.gr
Advertisements

Share A Thought

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s